BUDOWNICTWO W 2009 ROKU Prognozy na lata 2010 – 2011

Prof. dr Zofia Bolkowska

BUDOWNICTWO W  2009 ROKU
Prognozy na lata 2010 – 2011

Rok 2009 był trudny dla budownictwa. Wprawdzie kryzys w gospodarce polskiej był łagodniejszy niż krajach UE i Polska była jedynym krajem w UE, w którym nie notowano spadku PKB (wg wstępnych szacunków wzrost PKB w 2009 r. wynosił 1,7%), ale skutki kryzysu na rynkach europejskich nie ominęły budownictwa. Po kilku latach wysokiego wzrostu notowano w 2009 r. w sektorze budownictwa wyraźne spowolnienie.
W pierwszym półroczu 2009 r.  produkcja budowlana była wyższa tylko o 1,4% w porównaniu z wysokim poziomem pierwszego półrocza roku ubiegłego. Kolejne miesiące drugiego półrocza 2009 (przy dużych wahaniach) przynosiły nieco lepsze informacje o realizacji zadań, w efekcie w 2009 r. produkcja budowlana  była wyższa o 3,7% w porównaniu z rokiem poprzednim.
Realizacja zadań była  zróżnicowana w poszczególnych rodzajach budownictwa; w 2009 r. wzrastało budownictwo infrastrukturalne. Według danych GUS wartość realizacji obiektów inżynierii lądowo wodnej była w 2009 r. wyższa o 16,9% niż przed rokiem, w tym przedsiębiorstwa specjalizujące się w robotach związanych z budową dróg kołowych i szynowych odnotowały wzrost o 21,1%
Spadek (o 4,1%) miał miejsce w robotach specjalistycznych, w tym jednostki zajmujące się wykonywaniem robót wykończeniowych zanotowały spadek robót o 20,4%, wykonywaniem instalacji elektrycznych i wodno – kanalizacyjnych  spadek o 8,3%, w innych rodzajach robót zaliczanych do specjalistycznych spadek był niewielki.
Mniej oddano do użytku mieszkań, niższa niż rok termu była wartość zrealizowanego  budownictwa niemieszkalnego  (budowa hoteli, obiektów handlowych, biurowych, centrów logistyczno magazynowych), gdzie w znacznym stopniu zaangażowany jest kapitał zagraniczny również dotknięty kryzysem.
Podstawowe relacje ekonomiczne kształtowały się w 2009 r. następująco:
* zatrudnienie wzrosło  o  5,3% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Po braku fachowców w ubiegłych latach m.in. na skutek emigracji zarobkowej, przedsiębiorstwa uzupełniały kadry.
* Zmniejsza się bardzo wysoka w ubiegłych latach dynamika płac; w 2009 r. płace w budownictwie wzrosły o 2,8%, podczas gdy w 2008 r. wzrastały o 13%.
* W grudniu 2009 ceny produkcji budowlanej były niższe o 0,6% w porównaniu z grudniem roku ubiegłego, co uzasadnia się malejącymi cenami materiałów budowlanych i słabnącym wzrostem płac w budownictwie. Średni wzrost cen w budownictwie w skali całego roku 2009 wynosił 0,2%.
Analizując wyniki budownictwa w 2009 – korzystniejsze niż w innych dziedzinach gospodarki, ale gorsze od oczekiwanych – należy zwrócić uwagę na malejące inwestycje.
W  2007 r. notowano ponad 20% wzrost inwestycji, jeszcze w 2008 inwestycje wzrastały o 10,7%, ale w 2009 były niższe niż rok temu. Wprawdzie tylko część inwestycji ma  charakter budowlany, ale znaczny spadek inwestowania zmniejsza popyt na roboty budowlane.
Ważnym problemem dla budownictwa jest zagrożenie terminowej realizacji priorytetów rozwojowych określonych w kilku programach współfinansowanych funduszami unijnymi.

Badania koniunktury w budownictwie

W ocenach zmian w budownictwie duże znaczenie mają badania koniunktury, które wyrażają opinie przedsiębiorstw; jest to diagnoza stanu aktualnego i prognoza sytuacji gospodarczej, portfela zamówień, wartości produkcji, sytuacji finansowej. Najniższe wskaźniki koniunktury odnotowano w pierwszych miesiącach 2009 r., na co wpływały (niezależnie od trudności w realizacji zadań) czynniki psychologiczne i uleganie pesymistycznym  opiniom medialnym o nieuchronnym „krachu”. Ale zwraca też uwagę duża rozbieżność między rzeczywistymi (dodatnimi) wskaźnikami wzrostu produkcji budowlanej, a negatywnymi opiniami przedsiębiorstw o koniunkturze. Natomiast w pierwszych miesiącach 2010 r. przedsiębiorcy przewidywali wzrost portfela zamówień, podczas gdy produkcja budowlana zmniejszała się. Czy może to oznaczać, że przedsiębiorcy w swoich ocenach ulegają w większym stopniu opiniom „zewnętrznym” niż realnej sytuacji.
W badaniach koniunktury wymieniane są różne przyczyny utrudniające realizację kontraktów, znaczenie ich zmieniło się w 2009 r. Podczas gdy rok temu przedsiębiorstwa najczęściej wymieniały brak zatrudnienia, to obecnie na pierwszych miejscach znajduje się: konkurencja miedzy przedsiębiorstwami, wysokie koszty pracy i brak popytu. Zwraca uwagę, że wśród barier wzrostu budownictwa przedsiębiorstwa nie wymieniają „długiego okresu” przygotowania zadania do realizacji, co w istocie jest jednym z najważniejszych problemów
w budownictwie .

Prawdopodobne tendencje w budownictwie w latach 2010 – 2011

W 2009 r. budownictwo osiągnęło wzrost głównie dzięki realizacji budownictwa infrastrukturalnego. Wiele wskazuje na to, że budownictwo infrastrukturalne podobnie jak w 2009 r. również w najbliższych latach może i powinno wzrastać, co zadecyduje o sytuacji całego sektora. Za szansą dalszego rozwoju budownictwa infrastrukturalnego przemawia presja na realizację programów współfinansowanych z  funduszy unijnych oraz relatywnie mniejsza możliwość  wzrostu innych rodzajów budownictwa w najbliższych 2 – 3 latach.

Dla budownictwa infrastrukturalnego najważniejszym problemem jest eliminowanie przyczyn organizacyjnych w przygotowaniu, a potem realizacji projektów inwestycyjnych.
Budownictwo niemieszkalne (usługowe) nie wzrasta obecnie i ta tendencja może zmienić się, jeżeli „wrócą” na rynek budowlany inwestorzy zagraniczni.
W budownictwie mieszkaniowym liczba mieszkań oddanych do użytku w 2009 r. była niewiele niższa od rekordowego poziom 2008 r., ale mieszkań rozpoczęto mniej niż przed rokiem. Oznacza to, że w najbliższych latach będzie zmniejszała się liczba  mieszkań oddawanych do użytku; dane za styczeń i luty 2010 potwierdzają te oceny.

Informacje statystyczne za pierwsze 2 miesiące 2010 r. wskazują na spadek produkcji budowlanej o 20%, może to wpłynąć na zmianę wcześniejszych prognoz o szansach na wzrost budownictwa wyższy niż w 2009 r.  Jednakże pierwszy kwartał w budownictwie zawsze wykazuje niskie wskaźniki i nie jest „dobrą” podstawą do prognoz, tym bardziej, że w 2010 r. w styczniu i lutym utrzymywały się wyjątkowo trudne warunki atmosferyczne. Wydaje się, że z ewentualną korektą prognoz (ze wskazaniem na zmniejszenie tempa wzrostu w budownictwa) należy jeszcze zaczekać. Jest wiele czynników wskazujących na utrzymanie a nawet wzmocnienie priorytetów w budownictwie np. duże projekty „w trakcie realizacji”, projekty związane z EURO 2012®, wykorzystanie funduszy unijnych.

KORPORACJA PRZEDSIĘBIORCÓW BUDOWLANYCH

Al. Jana Pawła II 70, lokal 100, 00-175 Warszawa
Tel. 022 636-34-76(77), fax. 022 636-34-78
e-mail: unibud@neostrada.pl, www.kpbunibud.webpark.pl